Ιερά (αρχαία) Οδός

Ίχνη της αρχαίας Ιεράς Οδού, στην Πλατεία "Εσταυρωμένου"
(Φωτό: Νίκος Δ. - Θ. Νικολαΐδης, Ιούλιος 2024)

Ιστορία/Πολιτισμός/Τέχνες-Γράμματα

Η αρχαία Ιερά Οδός ήταν συγκοινωνιακός κόμβος (περ. 22 χλμ) της αρχαιότητας (με έναρξη χρήσης περ. 1.600 π.Χ.) που συνέδεε την Ιερά Πύλη της πόλης των Αθηνών (στην περιοχή του Κεραμεικού) με το Ιερό της Θεάς Δήμητρας στο Θριάσιο Πεδίο, αποτελώντας μέρος της τελετουργικής ακολουθίας που σχετίζεται με τα Ελευσίνια Μυστήρια. Η Ιερά Οδός (με κατεύθυνση από ανατολικά προς δυτικά) διέσχιζε κάθετα τον αρχαίο Ελαιώνα, εν συνεχεία δε, διερχόταν μεταξύ του Όρους Αιγάλεω και του Ποικίλου Όρους, για να καταλήξει στην πεδιάδα της Ελευσίνας.

Εκατέρωθέν της υπήρχαν παρόδια νεκροταφεία, Ιερά και βωμοί, γλυπτά (αγάλματα και προτομές), καθώς και κεραμικά κλπ εργαστήρια. Χαρακτηριστικοί ήταν οι «γεφυρισμοί», αστεία πειράγματα που αντάλλασσαν οι διαβάτες της Ιεράς Οδού, κατά τη διασταύρωσή τους. Σαφή ίχνη της αρχαίας Ιεράς Οδού (της οποίας η πορεία ταυτίζεται σχεδόν απόλυτα με τη σύγχρονη Ιερά Οδό) έχουν αποκαλυφτεί πρόσφατα, κατά τη διάρκεια των εργασιών για την κατασκευή του Μητροπολιτικού Σιδηροδρόμου (ΜΕΤΡΟ) της Αθήνας, το οποίο στην περιοχή του Αιγάλεω διατηρεί τρεις σταθμούς («Ελαιώνας», «Αιγάλεω», «Αγία Μαρίνα»). Στους δύο πρώτους από αυτούς, υπάρχει περίκλειστος χώρος ανάδειξης των «αχναριών» και υπολειμμάτων των διαφόρων κτισμάτων της αρχαίας Ιεράς Οδού. Λόγω της σπουδαιότητας της πορείας της Ιεράς Οδού, στην πόλη του Αιγάλεω ισχύει πολεοδομικός περιορισμός σχετικά με το οικοδομικό δικαίωμα υψούν.

·         Στο Αιγάλεω λειτουργεί ο (ομότιτλος) Πολιτιστικός Σύλλογος Ιερά Οδός.