Ελαιώνας των Αθηνών

Η Ακρόπολη των Αθηνών, όπως φαίνεται από τον Ελαιώνα
[Πίνακας του William Page (1817), Μουσείο Μπενάκη]

Ιστορία/Πολιτισμός

Ο Ελαιώνας των Αθηνών, σημαντικό τμήμα της έκτασης του οποίου περιλαμβάνεται εντός των ορίων του Δήμου Αιγάλεω, ήταν γνωστός από την αρχαιότητα. Όπως αναφέρει ο Ηρόδοτος, η Αθήνα ήταν «ελαφροχώματη» και «ξερική», με μερικά ποτάμια και χειμάρρους. Από τότε ως Ελαιώνας, νοείται μια περιοχή η οποία χωριζόταν σε πολλά και ποικίλα τμήματα, που το καθένα τους περιελάμβανε μεγάλο αριθμό από ελαιόδενδρα. Συνολικά έφτασε να αριθμεί ως και τις 150 χιλιάδες ρίζες, κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας (1458-1830). Αυτός ο τόπος που ακόμη και σήμερα ονομάζουμε Ελαιώνα, στους παλιούς Αθηναίους ήταν γνωστός ως ο Λόγγος. Οι Αθηναίοι θεωρούσαν ότι το άλσος του Ελαιώνα ανέδιδε έντονη ιερότητα. 

Επίσης, η φύτευση ενός δέντρου ήταν μια ιερή κίνηση, καθώς ισοδυναμούσε με το να χτιστεί ένας ναός και επομένως αποτελούσε ύψιστη ιεροπραξία. Για τον λόγο αυτό, στην αρχαία Αθήνα οι εμπρησμοί και οι καταστροφές στον Ελαιώνα καταδικάζονταν. Η γη ανήκε στους κατοίκους, ενώ τα ελαιόδενδρα ήταν ιδιοκτησία του κράτους και σε περίπτωση που κάποιος παρανομούσε εις βάρος τους, τότε δικαζόταν στο ανώτατο δικαστικό όργανο, τον Άρειο Πάγο. Σχετικές διατάξεις απαντώνται στη νομοθεσία του Σόλωνα. Η δε περιοχή του Ελαιώνα υπαγόταν στον αρχαίο αττικό δήμο των Λακιαδών, μέσα από τον οποίο περνούσε και η πανάρχαιη Ιερά Οδός. Κατά μήκος της Ιεράς Οδού υπάρχουν οι εκκλησίες του Αγίου Γεωργίου του Διασορείτη και του Οσίου Σάββα του Ηγιασμένου. Στην περιοχή ανάμεσα στην Κολοκυνθού και την Ιερά Οδό, η οποία λεγόταν "του Σωτηράκη", βρισκόταν ο Άγιος Γεώργιος μαζί με την ομώνυμη Παναγία (του Σωτηράκη). Τα νερά του ποταμού Κηφισσού ήταν αυτά με τα οποία πότιζαν οι Αθηναίοι τα χιλιάδες δέντρα των ελαιών τους. ​Αναφορές του περιηγητή Ράνδολφ (17ος αιών) περιγράφουν ένα πυκνό δάσος στο δυτικό κυρίως μέρος της πόλης, με έκταση 12 τετρ. μίλια (6 μίλια μήκος, 2 πλάτος). Κατά το έτος 1671 υπήρχαν περίπου 50.000 ελαιόδεντρα, σε όλη την πόλη. Σήμερα ο Ελαιώνας είναι μια περιοχή 9.500 στρεμμάτων, άναρχης γενικά δόμησης, με πολλά εγκαταλελειμμένα κτίρια βιοτεχνιών, ορισμένες εν ενεργεία ρυπογόνες επιχειρήσεις, κενές ή αναξιοποίητες εκτάσεις και ελάχιστους κατοίκους. Στα δε εργοστάσια της περιοχής απασχολούνται ακόμα έως και 30.000 εργαζόμενοι.

Πηγή: athinodromio.gr